Nazwa ransomware pochodzi od dwóch angielskich słów: ransom (okup) i software (oprogramowanie). Blokuje ono dostęp do niektórych plików lub całego systemu, najczęściej poprzez ich zaszyfrowanie. Następnie przestępcy żądają okupu w celu odszyfrowania danych (lub oddania kontroli nad nimi użytkownikowi w inny sposób).
Najprostsze rodzaje ransomware’u są stosunkowo proste do unieszkodliwienia poprzez zdjęcie „blokady” z systemu. Jednak coraz większą część rynku zaczyna stanowić oprogramowanie szyfrujące pliki za pomocą silnych algorytmów. Odszyfrowanie takich danych jest w warunkach domowych praktycznie niewykonalne, dlatego wiele osób godzi się na zapłacenie okupu.
Należy jednak pamiętać, że przestępcy nie zawsze wywiązują się ze swojej części „umowy” nawet po otrzymaniu okupu, dlatego bardzo ważne jest wykonywanie kopii zapasowych.